مقالات
بالانس چرخ چیست و چه کاربردی دارد؟
بهمن
بالانس چرخ خودرو یکی از مهمترین مواردی است که پیش از رانندگی و استفاده از خودرو باید به آن توجه داشت. بالانس یا تعادل چرخ های خودرو با مواردی همچون افزایش طول عمر لاستیک، کیفیت سواری و پایداری خودرو ارتباط مستقیم دارد و عدم توجه به آن میتواند زیانهای مالی و حتی جانی قابل توجهی را به جای بگذارد.
ضرورت بالانس چرخ خودرو
بالانس چرخ خودروها، به معنای تعادل و همراستایی چرخها است و به صورت علمیبه معنی بالانس بین چرخها و در واقع توزیع یکنواخت وزن خودرو بین چرخهای مختلف خودرو می باشد و عدم بالانس چرخها، وضعیت ناهنجاری را برای خودرو به وجود می آورد. در نتیجه بالانس چرخها از اهمیت ویژهای برخوردار است چراکه عدم تعادل چرخها خرابی و خطراتی به دنبال دارد.
عدم بالانسبودن چرخها میتواند چه اثراتی داشته باشد؟
- لرزش فرمان
- کاهش پایداری خودرو
- ساییده شدن لاستیکها
- افزایش مصرف سوخت
- خرابی بیش از حد قطعات
شاید به عقیده بسیاری، بالانس نبودن چرخها در بدترین حالت منجر به لرزش فرمان شود، اما این بالانس نبودن نتایج بدتر و خطرناک تری را نیز میتواند در پی داشته باشد که در ادامه مواردی را برایتان بیان کردهایم:
خرابی زودرس قطعات جلوبندی: همانطور که میدانید کلیه ضربات به هنگام حرکت و علیالخصوص دستاندازها و ناهمواریها به چرخها وارد میشود و پس از عبور از چرخها به سیستم تعلیق، جلوبندی و… میرسد. در صورت عدم بالانس چرخها، این نیروهای مخرب میتوانند باعث خرابی جلوبندی، فنرها، کمکفنرها و یاتاقان شود و از طول عمر مفید قطعات کاسته خواهد شد.
لرزش فرمان: لرزش فرمان ناشی از بالانس نبودن چرخها، شاید در سرعتهای پایین آنچنان که باید قابل لمس نباشد، اما با افزایش سرعت خودرو، این ارتعاشات نیز افزایش پیدا کرده و لرزش فرمان ملموستر و آزاردهندهتر خواهد بود. این لرزشها عمدتا بسته به اندازه و وزن خودرو، سایز و وزن چرخها، میزان بالانس نبودن و… در سرعتهای متفاوتی آشکار می شود و عمدتا در سرعتهای حدود ۸۰ کیلومتر بر ساعت خود را نشان میدهد.
افزایش مصرف سوخت: از آنجایی که بالانس نبودن چرخها فشار بیشتری به موتور خودرو وارد میکند و موتور برای به حرکت درآوردن خودرو به انرژی بیشتری نیاز دارد، درنتیجه سوخت بیشتری مصرف میشود. بالانس نبودن چرخها عملا بازدهی کلی خودرو را پایین آورده و مصرف سوخت خودرو را افزایش میدهد.
فرسایش لاستیک: بالانس نبودن چرخها باعث عدم توزیع یکنواخت وزن و نیرو بین چرخهای مختلف شده و در نتیجه فرسایش سریعتر لاستیکها را در پی خواهد داشت. فرسایش بیش از حد لاستیکها ممکن است علاوه بر مشکلات مادی، پنچر شدن، ترکیدن لاستیک و همچنین منجر به چپ کردن خودرو شود.
شتاب و ترمزگیری ضعیف: عدم تعادل بین چرخها حتی بر شتاب و ترمزگیری خودرو نیز تاثیرگذار است. وقتی چرخهای خودرو بالانس نباشند در هنگام ترمزگیری بخشی از نیروی ایستایی برای کنترل چرخ صرف میشود و در نتیجه ترمز ضعیف عمل میکند. در واقع لاستیک چسبندگی کافی با سطح جاده ندارد که این امر در جادههای لغزنده و پیچهای تند بسیار خطرناک است. از طرفی بالانس نبودن چرخها بر روی شتاب خودرو هم موثر است و باید برای دستیابی به شتاب بیشتر، نسبت به قبل فشار بیشتری به موتور وارد کنید.
بالانس چرخ خودرو به دو روش انجام میگیرد:
- استاتیکی
- دینامیکی
روش استاتیکی
در روش استاتیکی که به روش ایستا نیز معروف است، چرخ بر روی یک محور افقی قابل گردش نصب میشود. در این صورت اگر چرخ نامتعادل باشد به دلیل وزن بیشتر پایینتر قرار میگیرد. حال جهت ایجاد تعادل، وزنهای با وزن مناسب و در نقطه مقابل آن و بالای رینگ نصب میشود. چنانچه وزنهها به صورت صحیح انتخاب شده و درست جانمایی شوند، نامتعادلی از بین خواهد رفت.
روش دینامیکی
روش دینامیکی که به روش پویا نیز معروف است یک گام رو به جلوتر برداشته و علاوه بر تعیین نقاط نامتعادل که در روش ایستایی ذکر شد، عدم توازن چرخها نسبت به صفحه تقارن عمودی را نیز میسنجد و در صورت مشاهده عدم تعادل، با بالانس و هموزن کردن چرخها نسبت به صفحه متقارن عمودی رفع میشود.
زمان بالانس کردن چرخها
نمیتوان زمان مشخصی را برای بالانس کردن چرخها گفت؛ زیرا این موضوع متاثر از عوامل متعددی است. در حالت کلی توصیه میشود هر ۶ ماه یا هر ۸۰۰۰ تا ۹۰۰۰ کیلومتر، به مکانیک متخصص مراجعه کرده و بالانس بودن چرخها، را بررسی کنید. مشخص است که هر کدام از نشانههای ذکر شده نیز در خودرو نمایان شود، باید نسبت به بررسی بالانس بودن یا نبودن چرخها اقدام کرد.
نکته مهم دیگر زمانی است که لاستیک خودرو را تعویض میکنید در این موارد نیز دوباره باید متعادل بودن یا بالانس چرخها، مورد تایید قرار گیرد و چک شود.
ذکر این نکته خالی از لطف نیست که برخی از رانندهها برای جلوگیری از سایش نامتعادل لاستیکها، در بازههای زمانی مشخص، لاستیکهای خودرو را به صورت ضربدری تعویض میکنند که در نوع خود میتواند به متعادلتر نمودن چرخها کمک کند.